In deze blog ga ik proberen te omschrijven hoe het is om autist te zijn in een wereld die er vanuit gaat dat je neurotypisch bent. Het is mijn interpretatie en ervaring en het kan zomaar zijn dat een ander neurodivers persoon het anders zou omschrijven en andere ervaringen heeft. Het is misschien gedeeltelijk eenzelfde verhaal als in eerdere blogs, maar het leek me goed het nog eens bij elkaar te zetten. Ook voor mezelf.
“Normale” (neurotypische) mensen hebben een schild om zich heen dat ervoor zorgt dat alleen de relevante informatie toegelaten wordt en alle overige minder belangrijke informatie onderdrukt wordt/naar de achtergrond verdwijnt.
Informatie kan van alles zijn. Het meest bekend is wel geluid. Als ik in een ruimte ben waar meerdere gesprekken tegelijkertijd worden gevoerd dan hoor ik ze allemaal even hard. Ik kan me op zich wel concentreren op een maar dat kost me veel energie. Maar ook sfeer, licht en spannning die in een ruimte hangt. Alles komt even hard binnen. TL licht is niet fijn bijvoorbeeld. Regen en harde wind zijn heftig om doorheen te moeten. En natuurlijk is dat voor iedereen niet fijn, maar voor een autist is het extra belastend.
Alles is intens, niet alleen wat er binnenkomt aan geluid, licht en sfeer maar ook (sociale) situaties. Autisten voelen alles op een dieper niveau en daardoor kunnen we veel last hebben van dingen die scheef zijn, zoals bij een conflict tussen mensen.
We merken niet alleen op dat er een conflict is, maar voelen daarbij ook de emoties van de betrokkenen, de pijn die de betrokkenen voelen en achterliggende oorzaken. Op deze manier kun je als autist je erg betrokken voelen bij en meegesleurd worden in een situatie die eigenlijk niet over jou gaat. Het kan je overspoelen en het kan voelen alsof je onderdeel van het gebeuren bent.
Het is niet voor niets dat we veel tijd alleen doorbrengen om alles weer een plek te kunnen geven.
Het moeite hebben met het maken van oogcontact heeft hier overigens ook mee te maken. Niet voor niets noemen mensen ogen een “spiegel van de ziel” – er is zoveel in te lezen dat het voor een autist erg overweldigend kan zijn. Ik kijk mensen overigens wel in de ogen (net als veel “high functioning” autisten). De hardnekkige mythe dat alle austisten dat niet zouden doen klopt niet.
Ik ben ook muzikant en hoewel ik erg hou van muziek maken heb ik ook last van dingen daarin. Vaak wordt er muziek gemaakt op plekken waar er erg veel op je af komt aan hoeveelheid mensen, lawaai, sfeer en licht. Ik kan dan nog steeds wel muziek maken maar er vrolijk bij doen en er veel bij bewegen lukt niet omdat mijn lichaam bij teveel input in een soort bevriezingsstand gaat. Mijn stresssysteem is dan overbelast. Mensen ervaren dat als stug, saai of geremd (of soms als “relaxed” in een iets minder negatieve woordkeuze). Maar dat is helemaal niet wat er op dat moment aan de hand is, nog is dat wie ik ben. Het maakt wel dat je je extra anders voelt op het moment dat mede bandleden wel extravert, vrolijk en expressief kunnen zijn. Het publiek ziet niet wat er in jezelf allemaal gebeurt en ik ben er in de loop van de jaren wel degelijk er een aantal keren op afgerekend door mede-muzikanten of publiek.
Ook op feestjes haak ik vaak relatief vroeg af omdat mijn hoofd dan vol zit. Dat wordt ook soms als “saai” bestempeld.
Masken heet het als je als autist manieren vindt om met mensen en situaties om te gaan op een manier waarbij je merkt dat mensen je daardoor accepteren. Dat heeft dus wel degelijk een functie en is uitdrukkelijk iets anders dan dat je je nep gedraagt. Het is overleven. Maar dat heeft ook een keerzijde: mensen zien niet wat het je aan energie kost en dat je de dag erna een halve of hele dag op bed ligt omdat je roofbouw hebt gepleegd op je energie voorraad. En dat niet doorhebben van wat je doormaakt van binnen maakt dat mensen je beoordelen op de momenten dat je je in sociale situaties je begeeft en je je daarin redt. Er lijkt dan helemaal niks aan de hand te zijn immers. Dus beginnen ze zich af te vragen of je wel autist bent en of je je niet aanstelt als je weer eens iets afzegt.
Een andere manier van coping is alcohol (voor mij dan). Het helpt met dempen van de hoeveelheid prikkels die binnenkomen. Ik probeer het wel zoveel mogelijk te beperken, maar soms kan het niet anders. Alleen jezelf thuis opsluiten is ook geen leven.
Waar neurotypische mensen de neiging te hebben de lieve vrede te willen bewaren (en daarmee dingen onder het tapijt te schuiven). Hebben autisten de innnerlijke drang om dingen die scheef of en onrechtvaardig zijn te willen benoemen. Veel autisten kunnen niet tegen onrecht. Dat benoemen wordt soms ervaren alsof je de sfeer verpest. De partypooper. Het kan gepaard gaan met een dosis gaslighting, jij bent dan de gebeten hond wat het gevoel van niet geaccepteerd te worden verder versterkt.
Obed
01-06-2026